Jedno od potpuno zaboravljenih a najtajanstvenijih i najmisterioznijih bića iz usmenih predaja Bosne ali i Balkana je Tilisum.
Naime, u Bosni je odvajkada postojalo vjerovanje da neki samouki majstori znaju “uzidati” ljudsku sjenku u temelje kuće nakon čega bi osoba čija bi sjenka bila uzidana naglo počela oboljevati i nakon 40 dana bi umrla a onda bi njen duh trajno postao čuvar kuće i ukućana.
U Bosni se to vjerovanje vezivalo za majstore Osaćane (Osat, oblast, regija u srednjem Podrinju, obuhvata južni i istočni dio opštine Srebrenica), samouke graditelje nomade, poznate najviše po gradnji drvenih crkava i džamija, sa karakterističnim rezbarijama na vratima u obliku heksagona koji podsjećaju na pčelinje saće.
Najčešće bi bilo žrtvovano malo dijete i to ako bi domaćin bio loš prema majstorima, loše se obhodio, ne bi ih isplatio ili na neki drugi način oštetio.
Zato su majke malu djecu korile i upozoravale da se ne igraju blizu gradilišta.
Obično bi majstor iskoristio nepažnju djeteta i pomoću užeta izmjerio dužinu njegove sjenke a onda magijskim postupkom istu uzidao u temelje.
Zato se majstore uvijek tetošilo, ugađalo im se, pomagalo, sve i do današnjih dana.
Tekst 35Hartigan
Avet Rio Gribaje 